ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΥΣΑ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ

Αναζητώντας στο Διαδίκτυο ιστορικα στοιχεία μου έκανε μεγάλη εντύπωση το παρακάτω άρθρο που βρήκα σε blog που αφορα το χωριο Λυγαρια Λαμίας. Το αναδημοσιεύω……

Πριν ξεκινήσω θα ήθελα να σας ενημερώσω τους αναγνώστες ότι τα παρακάτω αναγραφόμενα στοιχεία είναι αποτελέσματα ερευνών ενός μη αρμοδίου προσώπου σε ιστορικά θέματα. Σκοπός μου είναι η προβολή τους στους νεότερους Λυγαριώτες και μη και την δημιουργία ενδιαφέροντος πάνω σε ιστορικά θέματα που αφορούν το χωριό μας, με σκοπό την συλλογή και παράδοση περισσοτέρων ιστορικών πληροφοριών στους ερευνητές του μέλλοντος .

Στους ιστορικούς χρόνους στην γεωγραφική περιοχή της σημερινής Λυγαριάς ως γνωστό επικρατούσαν δύο πόλεις κράτη , η Λαμία πρωτεύουσα των Μαλιαίων και η Υπάτη πρωτεύουσα των Αινιάνων.
Τα όρια των δύο πόλεων ήταν περίπου στην γεωγραφική περιοχή της Λυγαριάς. Οι δύο πόλεις είχαν έρθει πολλές φορές σε έριδα για το θέμα των ορίων , με κορυφαία αυτή που συνέβη επί αυτοκράτορος Ανδριανού. Απ’ ότι φαίνεται η έριδα ήταν τόσο σοβαρή που ο ίδιος ο αυτοκράτορας έδωσε εντολή να μεταβεί επιτόπου ο ανθύπατος της Μακεδονίας Κόϊντος Γέλλιος Σέντιος Αυγουρίνος για να διαλύσει την έριδα που είχε ξεσπάσει ανάμεσα στις δύο πόλεις.
Το κείμενο της απόφασης το οποίο βρέθηκε σε σπασμένη πλάκα το 1855 στις Μεξιάτες με λατινικούς χαρακτήρες αναφέρει τα εξής.
Κατά τον μήνα Μάρτιο αναγνώστηκε διάταγμα του ανθύπατου Καόϊντου Γέλιου Σέντιου Αυγουρίνου το οποίο προκύπτει από επιστολή αυτού.
[Επειδή ο άριστος και μέγιστος αυτοκράτωρ Τραϊανός Αδριανός Αύγουστος μου έγραψε να πάρω γεωμέτρας και να κρίνω τη διαμάχη μεταξύ Λαμιέων και Υπαταίων, και να βάλω εγώ τα όρια και επειδή εγώ βρέθηκα επί τόπου πολλές φορές και για πολλές μέρες και έκρινα με τους συνηγόρους και των δύο πόλεων παρόντες , όρισα τον Ιούλιο Βίκτορα ως ανάκλητον γεωμέτρη του Αυγούστου και καταλήγω στις εξής αποφάσεις.
Αρχή των ορίων να είναι από αυτόν τον τόπο για τον οποίον έμαθα ότι υπήρξε σίδη η οποία είναι πιο κάτω από τον περίβολο που έχει καθιερωθεί για τον Ποσειδώνα και από εκεί κατεβαίνουν για να τηρείται ευθεία γραμμή μέχρι την πηγή Δέρκινα, η οποία είναι πέρα από τον Σπερχειό ποταμό έτσι ώστε να οδηγεί από τα αμφίσπορα των Λαμιαίων και Υπαταίων η ευθεία γραμμή στην πηγή Δέρκυνα που έχουμε αναφέρει και από εκεί στο λόφο Πήλιο μέσα από τον ρου του Σπερχειού , και από εκεί στο μνημείο του Εύρυτου το οποίο βρίσκεται μεταξύ των συνόρων των Λαμιαίων ,των Ευρυκανίων και των Προερνίων.]
Απ’ ότι φαίνεται ο Ανθύπατος σύμφωνα με το διάταγμα εργάστηκε για πολλές ημέρες , για το θέμα των ορίων που έφερε τις δύο πόλεις σε ρήξη. Συζήτησε με τους συνηγόρους των δύο πόλεων και στο τέλος κατέληξε στο παραπάνω διάταγμα.
Στο διάταγμα δεν αναφέρεται αν τα όρια ξεκινούσαν από τον βορρά η τον νότο , αλλά μας λέει ότι ξεκινούσαν από το σημείο από το οποίο υπήρξε σίδη και ότι κατά μήκος της οροθετικής γραμμής υπήρχε τέμενος του Ποσειδώνος.
Εκτιμούμε ότι ο γεωμέτρης για να δώσει λύση στο πρόβλημα περί ορίων εκμεταλλεύτηκε την μορφολογία του εδάφους και τα παλιά όρια των δύο πόλεων.
Έτσι για να μπορέσουμε να εντοπίσουμε από πού ξεκινούσε και που κατέληγε η οροθετική γραμμή και που ήταν το τέμενος του Ποσειδώνος πρέπει να λάβουμε υπόψη μας τα εξής.

Το διάταγμα γράφει.
[Επειδή ο άριστος και μέγιστος αυτοκράτωρ Τραϊανός Αδριανός Αύγουστος μου έγραψε να πάρω γεωμέτρας και να κρίνω τη διαμάχη μεταξύ Λαμιέων και Υπαταίων, και να βάλω εγώ τα όρια και επειδή εγώ βρέθηκα επί τόπου πολλές φορές και για πολλές μέρες και έκρινα με τους συνηγόρους και των δύο πόλεων παρόντες , όρισα τον Ιούλιο Βίκτορα ως ανάκλητον γεωμέτρη του Αυγούστου και καταλήγω στις εξής αποφάσεις.
Αρχή των ορίων να είναι από αυτόν τον τόπο για τον οποίον έμαθα ότι υπήρξε σίδη (εδώ βλέπουμε ότι ο Ρωμαίος ανθύπατος λέει ότι έμαθε ότι υπήρξε σίδη στο σημείο που όρισε σαν αρχή των ορίων. Άρα μπορούμε να υποθέσουμε ότι ίσως δεν πήγε στο σημείο που υπήρξε σίδη αλλά έμαθε ή πήγε και έμαθε ότι στο συγκεκριμένο σημείο κάποτε υπήρξε η σίδη η οποία δεν υπάρχει πλέων και πιθανών να είναι η αιτία της ρήξης ανάμεσα στις δύο πόλεις. η οποία είναι πιο κάτω από τον περίβολο που έχει καθιερωθεί για τον Ποσειδώνα ( εδώ βλέπουμε ότι η σίδη και το τέμενος του Ποσειδώνα ήταν στην ίδια γεωγραφική πλευρά σχετικά με τον ρου του Σπερχειού ποταμού) και από εκεί κατεβαίνουν για να τηρείται ευθεία γραμμή μέχρι την πηγή Δέρκυνα, η οποία είναι πέρα από τον Σπερχειό ποταμό (το πέρα από τον Σπερχειό ποταμό είναι σχετικό και προσδιορίζεται από την θέση που έχει εγκατασταθεί ο Ρωμαίος ανθύπατος) έτσι ώστε να οδηγεί από τα αμφίσπορα των Λαμιαίων και Υπαταίων (τα όρια ανάμεσα στις δυο πόλεις) η ευθεία γραμμή στην πηγή Δέρκυνα που έχουμε αναφέρει και από εκεί στο λόφο Πήλιο μέσα από τον ρου του Σπερχειού (εδώ βλέπουμε ότι τα όρια ή είναι παράλληλα με τον Σπερχειό ποταμό ή τον διαπερνούν σε κάποιο σημείο και καταλήγουν στον λόφο Πήλιο. Αυτό μας οδηγεί στο συμπέρασμα ότι και η πηγή Δέρκυνα ήταν και αυτή στον ίδια γεωγραφική πλευρά με την σίδη και το τέμενος του Ποσειδώνα σε σχέση πάντα με τον ρου του Σπερχειού ποταμού) , και από εκεί στο μνημείο τον λόφο Πήλιο και στο μνημείο του Εύρυτου το οποίο βρίσκεται μεταξύ των συνόρων των Λαμιαίων ,των Ευρυκανίων( εδώ εκτιμούμε ότι πιθανών να έχει γίνει λάθος στην μετάφραση και ο σωστός όρος είναι Ευρυτανείων που προέρχεται από το μνημείο του Εύριτου και αναφέρεται στους κατοίκους που κατοικούσαν γύρω από αυτό και σύμφωνα με τα παραπάνω θα πρέπει να κατοικούσαν βόρεια βορειοδυτικά των Λαμιαίων και νότια νοτιοανατολικά των Προερνείων. Η προσωπική μας εκτίμηση είναι ότι το μνημείο το Εύριτου θα πρέπει να ήταν ανατολικά του Παλιόκαστρου στην περιοχή που κατοικούν σήμερα η οικογένειες Πολίτη και Ζησόπουλου και νότια έως το ύψος της σιδηροδρομικής γραμμής.) και των Προερνίων (εδώ οδηγούμαστε στο συμπέρασμα ότι το μνημείο του Εύρητου και τα όρια μεταξύ Λαμιαίων , Ευριτάνων και Προερνίων είναι από την άλλη πλευρά του Σπερχειού ποταμού.)

Τοπωνύμια
Το τοπωνύμιο Τσιλλάδις .
Το τοπωνύμιο Στις Ελλάδες προήλθε πιθανών κατά τους Ελληνιστικούς χρόνους η κατά τον μεσαίωνα και αναφερόταν σε μια συγκεκριμένη περιοχή που καθόριζε τα όρια της παλιάς Ελλάδας. Με το πέρασμα των χρόνων και τον ερχομό των διάφορων κατακτητών η ελληνική γλώσσα άρχισε να ξεφτίζει και το παραπάνω τοπωνύμιο από Στις Ελλάδες έγινε σιγά – σιγά Τσ’ Ελλάδες, Τσελλάδες και σήμερα ονομάζεται Τσιλλάδις.
Είναι ο γλωσσικός όρος που καθόριζε τα γεωγραφικά όρια της παλιάς Ελλάδας. Το παραπάνω τοπωνύμιο αναφέρεται σήμερα σε ένα οροπέδιο στην γεωγραφική περιοχή του Καλαμακίου τις Τσελλάδις ή Σελλάς και σε ένα συγκεκριμένο χείμαρρο με το ίδιο όνομα που ξεκινάει από το ίδιο οροπέδιο , κατεβαίνοντας στα ριζά του βουνού, συναντάει μία δασώδη περιοχή γεμάτη πλατάνια, που σήμερα ονομάζεται Πλατάνα ,ο χείμαρρος συνεχίζοντας την πορεία του για αρκετά χιλιόμετρα περνάει μέσα από μία θαμνώδη περιοχή γεμάτη λυγαριές , καλάμια και διάφορα δέντρα,(αγριαχλαδιές, κορομηλιές, ροδιές κ.λ.π.) ,συνεχίζοντας περνάει έξω από τον σιδηροδρομικό σταθμό της Λυγαριάς και από εκεί σε σχεδόν ευθεία γραμμή χωρίζει την κοιλάδα και καταλήγει στον Σπερχειό ποταμό. Αν κάποιος σταθεί στην μέση της γέφυρας πάνω από τον χείμαρρο έξω από τον σιδ. Σταθμό και τραβήξει μία νοητή γραμμή παράλληλα με τον χείμαρρο θα δει ότι αυτή η γραμμή τον βγάζει απέναντι στις Μεξιάτες.
Αν τον παραπάνω χείμαρρο (Τσιλλάδις) τον συνδυάσουμε τοπονυμιακά με τον Σπερχειό που τον μεσαίωνα ονομάζονταν Ελλάδα ή Ελλάδας αποκτάει ιδιαίτερη ιστορική και γεωγραφική σημασία.
Πρέπει όμως να αναφέρουμε και την εξής πιθανότητα. Σήμερα όταν αναφερόμαστε στο τοπωνύμιο Τσιλάδις εννοούμε το οροπέδιο και τον χείμαρρο που αναφέραμε. Όμως στο παρελθόν τα πράγματα να μην ήταν έτσι. Ίσως όταν οι κάτοικοι που κατοικούσαν ανατολικά ή δυτικά των χειμάρρων (Πλατάνα , Βαθύρεμα ) όταν αναφέρονταν στο τοπωνύμιο Τσιλάδις να εννοούσαν την έκταση ανάμεσα στο Βαθύρεμα και στον χείμαρρο της Πλατάνας που λέμε σήμερα , ή την νότια Ελλάδα γενικότερα , με τον καιρό ίσως η ονομασία να περιορίστηκε μόνο στο συγκεκριμένο οροπέδιο και χείμαρρο.

Βαθύρεμα είναι ο μεγαλύτερος χείμαρρος της περιοχής . Ξεκινάει από την κορυφή της Όθρυς χωρίζει την κοιλάδα και καταλήγει στον Σπερχειό ποταμό. Σήμερα είναι τα γεωγραφικά όρια που χωρίζουν την Λυγαριά από την Στυρφακα, τα ίδια σύνορα επί τουρκοκρατίας ξεχώριζαν τις επαρχίες Παταρτζικίου και Ζητουνίου.
Απ’ ότι φαίνεται το Βαθύρεμα κατά το παρελθόν πολλές φορές έχει χρησιμοποιηθεί σαν πέρασμα από το πέρασμα Δερβέν Φούρκα προς την κοιλάδα του Σπερχειού.
Είναι ιδιαίτερα ευρύχωρος σαν χείμαρρος και βοηθάει στην μετακίνηση στρατευμάτων ,κοπαδιών κλπ.
Εκτιμούμε ότι ο συγκεκριμένος χείμαρρος δεν έχει σχέση με τα παραπάνω όρια αλλά για κάποιο λόγο σε κάποια χρονική στιγμή τα όρια ανάμεσα στις δυο πόλεις μεταφέρθηκαν δυτικότερα από αυτά που καθόρισε ο ρωμαίος γεωμέτρης και ο χείμαρρος χρησιμοποιήθηκε γ’ αυτόν τον σκοπό.

Επίσης άλλο ένα πέρασμα θα πρέπει να ήταν στο σημείο που είναι χτισμένη σήμερα η Αγία Άννα. Για σημείο ελέγχου του περάματος υπήρχε μικρό παρατηρητήριο- οχυρό , 500 μέτρα βορειοανατολικά της Αγία Άννας που τα υπολείμματα του υπάρχουν ακόμη . Αυτά τα περάσματα δεν αποκλείεται κάποια στιγμή να χρησιμοποιήθηκαν ως όρια ανάμεσα στις δύο πόλεις.

Ιστορικές περιγραφές.
Κάποιοι ιστορικοί πιστεύουν ότι Σίδη ήταν αρχαία πόλη , ο Ι. Βορτσέλας πιστεύει ότι πόλη με το όνομα Σίδη δεν υπήρξε ποτέ αλλά η σίδη ήταν η ροδιά (ροιά) Ο ΑΘΗΝΑΙΟΣ λέει ότι εκείνα τα χρόνια σίδη εννοούσαν κάποια δασώδη και θαμνώδη περιοχή , λέει επίσης ότι πολλά μέρη ονομάζονται Side εξ αιτίας των δέντρων που βρίσκονται εκεί , ενώ ο Fr Stahlin υποστηρίζει ότι η λέξη σίδη σημαίνει ροδιά η οποία συναντάτε ακόμη στην περιοχή και ότι η βλάστηση ελάχιστα έχει αλλάξει από εκείνη την εποχή έως σήμερα και είναι δυνατόν το όνομα της αρχαίας τοποθεσίας να έχει δανειστεί από την όψη του τόπου. Συνεχίζοντας πιστεύει ότι το όνομα δεν είναι προγενέστερο του 5ου αιώνα. Ο ίδιος τοποθετεί την σίδη στην περιοχή της Μπεκής και τον ναό του Ποσειδώνος στην Τσοπαλνάτα .

παλαιών οικισμών
Δυτικά του σιδ. Σταθμού στην Θέση Τρυπιολιθάρι και Μαγούλα υπάρχουν υπολείμματα μεγάλου οικισμού , με το βασικότερο αρχαιολογικό εύρημα μία επεξεργασμένη πέτρα ύψους ενός μέτρου περίπου. Στο πάνω μέρος ήταν σκαλισμένη και σχημάτιζε μία κοιλότητα διαμέτρου εξήντα έως εβδομήντα εκατοστών. Από την παραπάνω πέτρα έχει λάβει το όνομά της η γύρω περιοχή (Τρυπιολιθάρι) .Το παραπάνω αρχαιολογικό εύρημα δυστυχώς σήμερα δεν υπάρχει.
Ο Γ. Βορτέλας γράφει ότι δυτικά της Λαμίας μεταξύ Σπερχειού και Όθρυος ήταν κτισμένη η πόλης Κολάκεια. Η Κολάκεια καταρχάς ήταν πόλη των Οιταίων πού αργότερα αποσπάστηκε από τους Μαλλιείς .
Κατά τον Θεόπομπο η Κολάκεια γνώρισε μεγάλη ακμή στα χρόνια του Φιλίππου του Β΄ και του μεγάλου Αλεξάνδρου ,κατεστράφη δε ολοσχερώς από τους Θεσσαλούς διότι έκανε φιλομακεδονική πολιτική και συνεχίζει ο ίδιος : [όπως φαίνεται ήταν μέγας κόλακας και οι Θεσσαλοί πολύ καλά κάνανε και κατέστρεψαν την πόλη καλούμενη Κολάκεια]. Για να έχει αλλάξει δύο φορές χέρια η παραπάνω πόλη θα πρέπει να ήταν κτισμένη στην αμφισβητούμενη από τους Οιταίους και Μαλιείς περιοχή.
Ο ίδιος συγγραφέας αναφέρει επίσης και την πόλη Ερυθραί η οποία ήταν αποικία της πόλης Ερυθραί από την Μικρά Ασία. Η παραπάνω πόλη ήταν κτισμένη Ανατολικά ή νοτιοανατολικά της Υπάτης . Για την πόλη Ερυθραί ξέρουμε ότι ήρθε σε έριδα περί ορίων με την Υπάτη. Από επιγραφή μαθαίνουμε ότι για να διαλυθεί η έριδα εκλύθηκαν δικαστές από την πόλη Οιχαλία .
Με κριτήριο το θέμα περί ορίων που δημιουργήθηκε μεταξύ των Λαμιαίων και Υπαταίων και σαν δεύτερο κριτήριο ότι οι δυο πόλεις σε κάποια ιστορική στιγμή βρέθηκαν σε αμφισβητούμενη περιοχή Θα τολμήσουμε να υποθέσουμε ότι οι πόλεις Κολάκεια και Ερυθραί , ίσως ήταν κτισμένες στην γεωγραφική περιοχή της Λυγαριάς. Η νέα χάραξη της σιδηροδρομικής γραμμής στη θέση Τρυπιολυθαρι , έφερε στο φως κατάλοιπα αρχαίας πόλης.

Σε σχετικά μικρή απόσταση από το Παλιόκαστρο υπάρχουν υπολείμματα παλαιού οικισμού .

Επίσης θα πρέπει να έχουμε υπόψη μας ότι η Όθρυς θα πρέπει να είχε πολλά περάσματα από και προς την κοιλάδα του Σπερχειού. Ένα από αυτά ήταν που χρησιμοποίησε ο ρωμαίος Αχίλλειος κατά την κάθοδο του το 191 π.Χ, όπως γράφει ο Tite-Live.
Ο Αχίλλειος για να αποφύγει την Ξυνία (Ξενιάδα) η οποία είχε προετοιμάσει την άμυνα της προς τα δυτικά , πέρασε από τον Δομοκό στην κοιλάδα του Σπερχειού μέσα από κάποιο πέρασμα παράπλευρα του Δερβέν Φούρκα στράφηκε νότια και να βγήκε στην κοιλάδα της Λυγαριάς ,αλλά αντί να κατευθυνθεί ανατολικά προς την Λαμία και να την κυριεύσει στράφηκε σε σχεδόν σε ευθεία γραμμή προς την Υπάτη.
Ο ίδιος συγγραφέας περιγράφοντας την κάθοδος των ρωμαίων στην περιοχή λέει ότι πιθανών να μην υπήρχαν ποτέ μεγάλες πόλεις αλλά μόνο οχυρά και ότι η πορεία τους ήταν σχετικά γρήγορη και εύκολη .
Κατά την γνώμη μας το ευκολότερο πέρασμα για την κάθοδο των στρατευμάτων του Αχίλλειου ήταν το Βαθύρεμα γι’ αυτό και δεν αναφέρεται κάποια συγκεκριμένη πόλη κατά την διαδρομή του έως την Υπάτη .

Παλιόκαστρο
Ανατολικά του χωριού στην θέση Παλιόκαστρο υπάρχει ακόμη σήμερα ένα πέτρινο κάστρο γνωστό σαν το κάστρο της Λυγαριάς για τους ιστορικούς και σαν Παλιόκαστρο για τους ντόπιους.
Ας δούμε πώς περιγράφει το κάστρο της Λυγαριάς ο Γάλλος αρχαιολόγος Yves Bequignon πού πέρασε από την κοιλάδα του Σπερχειού γύρω στο 1930.

[Το αρχαίο οχυρό που βρίσκεται στο ανατολικά του χωριού Τσοπαλνάτες είναι σχεδόν άγνωστο στους κατοίκους .. ωστόσο, δεν είναι καθόλου μακριά παρά 20 λεπτά ,αλλά δεν κτυπά στο μάτι σαν επιβλητική όψη.
Είναι περιτριγυρισμένο από ένα τοίχο από ταιριαστές πέτρες .Η μορφή του είναι ελλειψοειδείς . Ο μεγάλος άξονας είναι 200 μέτρα ενώ ο μικρός 45 μέτρα και η περίμετρος του περίπου 800 μέτρα. Το πρόχωμα είναι καλά διατηρημένο κυρίως δυτικά, όπου διατηρούνται κομμάτια πού έχουν μέχρι 20 μέτρα μήκος.
Το μέσο πάχος του τοίχου ποικίλει από 1.85-1.40 μέτρα. Το ύψος φτάνει νότια 1.60-2 μέτρα, άλλοτε 1.40 μέτρα.
Ο τοίχος είναι χτισμένος πάνω σε χοντρές πέτρες και πάνω στις οποίες έχει τεθεί ένα διπλό τοίχωμα εσωτερικά και εξωτερικά με μπλοκάρισμα από πέτρες.
Στην ανατολική πλευρά υπάρχουν διάσπαρτα μπλοκ και τοίχοι ύψους 1.60 μέτρα και πάχους 1.65 μέτρα.
Φαίνεται ότι κάποια πόρτα υπήρχε στο ανατολικό σημείο ,όμως ίσως να μην ταιριάζει στην κλασική θεωρία. Στο εσωτερικό αυτού του οχυρού παρατηρούμε σωρούς από πετρώματα ,τα οποία όμως δεν έχουν αναγνωριστεί χωρίς την απαραίτητη δειγματοληψία.
Από το φρούριο, η θέα στην κοιλάδα αγκαλιάζει όλη την δεξιά όχθη του Σπερχειού και τα γύρω χωριά από δυτικά προς ανατολικά Υπάτη, Μεξιάτες, Κομποτάδες, και μέχρι την θάλασσα.]
οι ιστορικοί και περιηγητές που ασχολήθηκαν μέχρι σήμερα με την εξερεύνηση της περιοχής πιστεύουν ότι το Παλιόκαστρο ήταν αμυντικό έργο των Μαλιέων απέναντι στους Αινιάνες. Αν όμως κάποιος προσέξει καλύτερα κάποιες λεπτομέρειες θα δει ότι τα πράγματα δεν είναι έτσι ακριβώς ,π.χ η είσοδος.
Αν το κάστρο ήταν έργο των Μαλιεων τότε η είσοδος θα ήταν από την ανατολική πλευρά αλλά αντίθετα η είσοδος του κάστρου είναι φτιαγμένη στην δυτική- βορειοδυτική πλευρά και αν δεν με γελάει η μνήμη των εφηβικών μου χρόνων η είσοδος είναι στην καθαρά στην δυτική πλευρά και μάλιστα υπήρχαν πετρόχτιστα σκαλοπάτια που ξεκινούσαν από τον χείμαρρο δυτικά του Παλιόκαστρου και οδηγούσαν στο κάστρο.
Αυτό που επίσης είναι άγνωστο και έχει περάσει απαρατήρητο από όλους τους περιηγητές είναι τα ίχνη από πέτρινες πλάκες που πιθανών είναι υπολείμματα αρχαίου δρόμου που οδηγούν βόρεια -βορειοδυτικά.
Με άλλα λόγια το κάστρο στην θέση που είναι κτισμένο με την είσοδο του δυτικά-βορειοδυτικά βολεύει κάποιους που κατοικούσαν στην δυτική ή βόρεια πλευρά της κοιλάδας του Σπερχειού και δεν είχαν τον έλεγχο της κοιλάδας. .
Επίσης άξιο παρατήρησης είναι και η τεχνοτροπία που είναι πελεκισμένες οι πέτρες τεχνοτροπία που μας παραπέμπει στην μυκηναϊκή εποχή ίσως και παλαιότερη.
Άξιο επίσης προβληματισμού είναι η θέση που είναι κτισμένο το Παλιόκαστρο. Αν κάποιος ήθελε να παρατηρεί τους Λαμιέους, τους Υπαταίους ή τις στρατιωτικές κινήσεις γενικότερα παρά τον Σπερχειό τότε το κάστρο θα ήταν κτισμένο πιο χαμηλά στον πρώτο λόφο πάνω από την Ντρατσιέρα, αντίθετα όμως το κάστρο είναι κτισμένο στον τρίτο λόφο της ίδιας λοφοσειράς , μπορούμε να πούμε πως από εκεί εμποδίζετε η ορατότητα προς την κοιλάδα από τους προηγούμενους λόφους . Η αιτία που κτίσθηκε το κάστρο στο συγκεκριμένο σημείο φαίνεται μόνο αν κάποιος ανέβει στο Παλιόκαστρο.
Το Παλιόκαστρο πέρα απ’ όλα πλεονεκτήματα που αναφέρει ο Bequignon έχει και ένα άλλο σοβαρότερο πλεονέκτημα ,από την ανατολή ελέγχει από απόσταση ασφαλείας την νότια είσοδο – έξοδο του Δερβέν Φούρκα και έχει ορατότητα από την θάλασσα έως τα περάσματα βόρεια -βορειοδυτικά της Υπάτης.
Επομένως το Παλιόκαστρο κτίστηκε και χρησιμοποιήθηκε σαν παρατηρητήριο και όχι σαν πολεμικό οχυρό από κάποιους δυτικούς ή βόρειους κατοίκους με σκοπό την παρατήρηση της κοιλάδας του Σπερχειού στην οποία απ’ ότι φαίνεται εκείνη την εποχή δεν είχαν τον έλεγχο. Πιθανών και γι’ αυτό τον λόγο να μην κτίστηκε χαμηλότερα πιο κοντά στην κοιλάδα.
Άλλη μια λογική εξήγηση που δικαιολογεί την θέση του κάστρου τόσο ψηλά είναι η εξής: Το κάστρο δεν αποκλείεται να ήταν η ακρόπολη των Ευριτάνων . Οι Ευριτάνες είχαν φτιάξει την ακρόπολη τους ψηλά για να μπορούν να αντιμετωπίζουν καλύτερα τους αντιπάλους τους.

Κάστρο της Αγίας Άννας (Τοπωνύμιο Πέτρες)

Βόρεια βορειοανατολικά τού μοναστηριού της Αγίας Άννας υπάρχουν υπολείμματα αρχαίου κατεστραμμένου κάστρου από πέτρα και πολύ νεότερο από αυτό του Παλιοκάστρου. Ανατολικά του κάστρου υπάρχουν υπολείμματα οικισμού .
Το κάστρο της Αγίας Άννας πιθανών να υπήρξε παρατηρητήριο ελέγχου για τα περάσματα που υπάρχουν δυτικά του και ανατολικά του τα οποία χρησιμοποιούνται ακόμη και σήμερα ενώνοντας το πέρασμα Δερβέν Φούρκα με την κοιλάδα του Σπερχειού.
Εδώ πρέπει να σημειώσουμε ότι στο αναφερόμενο πέρασμα αν ακολουθήσουμε τον χείμαρρο που περνάει εμπρός από την Αγία Άννα φτάνουμε στο χείμαρρο που περνάει ανάμεσα από την Λυγαριά και θα αναφερθούμε σε αυτόν στο κεφάλαιο περί ορίων Υπαταίων και Λαμιέων . Το δεύτερο πέρασμα ξεκινάει από το Δερβέν Φούρκα περνάει ανατολικά από την Αγία Άννα, δυτικά του Παλιοκάστρου και καταλήγει στην Λυγαριά.
. Ίσως το κάστρο να ήταν και σημείο ελέγχου των Λαμιέων απέναντι στους Υπαταίους αν τα όρια που είχε ορίσει ο Κόϊντος Γέλλιος Σέντιος Αυγουρίνος ήταν στον χείμαρρο που χωρίζει το χωριό στα δυο ή μπορεί απλά να ήταν απλό παρατηρητήριο για να ελέγχονται τα περάσματα της Αγίας Άννας .
Αν κάποιος ανέβει στο κάστρο θα έχει μια πανοραμική θεά και στα δυο περάσματα και θα παρατηρήσει ότι καμία κίνηση δεν μένει απαρατήρητη από εκεί.
Εμείς αυτό που μπορούμε να προσθέσουμε είναι ότι οι πέτρες με τις οποίες είναι κτισμένο το Παλιόκαστρο δεν είναι δουλεμένες τόσο όσο οι πέτρες στο κάστρο της Αγίας Άννας και η τεχνοτροπία του δείχνει ότι είναι πολύ παλαιότερη.

Η πόλης Ερυθραί

Όπως αναφέραμε παραπάνω η εργασίες για την κατασκευή της νέας σιδηροδρομικής γραμμής στην θέση Τρύπιολιθάρι ( κακώς αναφέρεται ότι βρίσκεται στην θέση Παλιοχώρια) έφεραν στο φως απομεινάρια αρχαίας ελληνικής πόλης .
Αναφέραμε επίσης την πόλη Ερυθραί.
Η σπουδαιότερη πόλη των Υπαταίων σύμφωνα με τον Στεϊλιν ήταν η Ερυθρές (-αί).
Αυτή η πόλη συνόρευε με την Υπάτη φιλονικούσε μάλιστα μαζί της για ένα βουνό ( Πεν…..) μια χαράδρα (Χαα……) και μια ράχη βουνού .
Για να λυθεί η έριδα ανάμεσα στις δυο πόλεις κλήθηκαν δικαστές από τη πόλη Οιχαλία. Τελικά οι δικαστές αποφάσισαν ότι οι αμφισβητούμενες περιοχές ανήκουν στην Υπάτη και δόθηκαν σε αυτήν.
Ο Στεϊλιν γραφεί ότι η πόλη ήταν κτισμένη σε περιοχή που υπήρχε κοκκινόχωμα (γι’ αυτό Κόκκινη πόλη ).
Εκτιμούμε ότι η ανασκαφείσα πόλη στο Τριπιολυθάρι ήταν η πόλη Ερυθρές (-αί) η οποία όντως είναι κτισμένη σε κόκκινο χώμα και συνορεύει γεωγραφικά με την Υπάτη. .
Η χαράδρα (Χαα…. ) που η οποία φιλονικούσε με την Υπάτη ήταν το Βαθύρεμα (δυστυχώς δεν έχει σωθεί όλο το όνομα της χαράδρας για να ξέρουμε πως ονομάζονταν το Βαθύρεμα στην αρχαιότητα ) και το βουνό που επίσης φιλονικούσε με την Υπάτη ήταν τα Ντρεμάρια ( Πεν……. επίσης δεν έχει σωθεί η αρχαία ονομασία του βουνού).
Σύμφωνα με τον Στεϊλιν από αυτή την πόλη επίσης καταγόταν και ο περίφημος στρατηγός των Αιτωλών με το όνομα . ο Λύκος.
Οι επίσημες εκτιμήσεις μέχρι σήμερα έλεγαν ότι η πόλης Ερυθραί ήταν κτισμένη κοντά στην Φραντζή αλλά όλες οι αρχαιολογικές έρευνες στην παραπάνω τοποθεσία αποδείχτηκαν άκαρπες.

Αρχαία Πρόερνα

Όπως είδαμε παραπάνω στην πλάκα που ήταν καταγεγραμμένο το διάταγμα περί ορίων έγραφε τα παρακάτω:
(από εκεί στο μνημείο του Εύρυτου το οποίο βρίσκεται μεταξύ των συνόρων των Λαμιαίων ,των Ευρυκανίων και των Προερνίων.)
Ο Στράβωνας έγραφε (ιχ 434) ότι η πόλης Πρόερνα τοποθετείται στην περιοχή ανάμεσα στα Φάρσαλα και στον Δομοκό με την ιδία άποψη συμφωνεί και ο Λίβιος .
Σήμερα πλέων γνωρίζουμε ότι η αρχαιολογική σκαπάνη έχει αποδείξει ότι η αρχαία Πρόερνα ήταν κτισμένη στο Νέο Μοναστήρι Δομοκού.

Για πιο ασφαλή συμπεράσματα εκτός από τα παραπάνω θα πρέπει επίσης να λάβουμε υπόψη μας και τα εξής.

• Σύμφωνα με τα παραπάνω εκτιμούμε ότι ο όρος σίδη είναι γεωγραφικός προσδιορισμός αναφέρεται στην χλωρίδα της περιοχής και ο έλεγχος της πιθανών ήταν η αιτία που έφερε τις δύο πόλεις σε ρήξη.
• Γνωρίζουμε ότι στην θέση Καστράκι στην δυτική πλευρά του Σταυρού υπήρχε ισχυρό τείχος για να την προστασία της Λαμίας από την δύση .Το ερώτημα είναι γιατί το τείχος ήταν κτισμένο μόνο στη θέση Καστράκι και πιο βόρεια δεν υπήρχε τίποτα . Το παραπάνω ερώτημα μας οδηγεί στο συμπέρασμα ότι από το Καστράκι και βόρεια ήταν η χώρα των Ευριτάνων ή ότι η περιοχή εκείνη την εποχή ήταν βαλτώδης , δύσβατη και δύσκολη για στρατιωτικές επιχειρήσεις.
Οδηγούμαστε έτσι σε ένα άλλο συμπέρασμα ότι αν η περιοχή ήταν βαλτώδης πριν την αναφερόμενη εποχή για κάποιον λόγω κάποια στιγμή καθάρισε και ο έλεγχος της οδήγησε τις δυο πόλεις σε ρήξη.
• Πρέπει επίσης να θυμηθούμε ότι η νότια περιοχή της Αγριελιάς μέχρι την δεκαετία του εξήντα ήταν βαλτώδεις και απροσπέλαστη.
• Η χώρα των Ευριτάνων θα πρέπει να ήταν μικρή σε έκταση . Θα πρέπει να ξεκινούσε ανατολικά από το Παλιόκαστρο να καταλάμβανε την περιοχή της σημερινής Αγριελιάς την νότια πλευρά της Όθρης και να έφτανε έως την σημερινή Αγία Παρασκευή πίσω από το Σανατόριο.
Το ερώτημα είναι σε ποια πόλη κατοικούσαν και που ήταν κτισμένη αυτή. Το σίγουρο είναι ότι δεν πρέπει να είχαν στην επικράτεια τους και δεύτερη πόλη.

• Τα όρια ανάμεσα στις δυο πόλεις σύμφωνα με τον Steeling στην αρχή ήταν ασαφή και είχαν φέρει πολλές φορές τις δυο πόλεις σε ρήξη.

• Όπως αναφέραμε παραπάνω ο Ανθύπατος για να κρατήσει ίσιες αποστάσεις ανάμεσα στις δυο πόλεις που ήταν σε ρήξη διάλεξε την χωρά των Ευρυτάνων για να εγκατασταθεί και να έχει τις επαφές του με τους συνηγόρους των δυο πόλεων. Όπως ήδη αναφέραμε οι Ευριτάνες κατοικούσαν στη βορειοανατολική πλευρά της κοιλάδας του Σπερχειού ποταμού ανάμεσα στην Πρόερνα η οποία ήταν κτισμένη στην περιοχή που είναι κτισμένο το Νέο Μοναστήρι Δομοκού αλλά απ’ ότι φαίνεται είχε υπό τον έλεγχο της την νότια Όθρη και την Λαμία (οποίο βρίσκεται μεταξύ των συνόρων των Λαμιαίων ,των Ευρυκανίων και των Προερνίων) . Επίσης από την βόρεια πλευρά της κοιλάδας που απ’ ότι φαίνεται έκανε τις παρατηρήσεις του από εκεί έλαβε και τις τελικές του αποφάσεις- .
• Ο ίδιος στο διάταγμα ομολογεί ότι δεν πήγε ποτέ στο σημείο το οποίο είχε ορίσει σαν αρχή των ορίων (Αρχή των ορίων να είναι από αυτόν τον τόπο για τον οποίον έμαθα ότι υπήρξε σίδη) . Παρακάτω αναφέρει επίσης (από εκεί κατεβαίνουν για να τηρείται ευθεία γραμμή μέχρι την πηγή Δέρκυνα, η οποία είναι πέρα από τον Σπερχειό ποταμό ) εδώ αντιλαμβανόμαστε ότι αφού ο Ρωμαίος ανθύπατος ήταν στην βόρεια πλευρά της κοιλάδας του Σπερχειού τότε η σίδη ,το τέμενος του Ποσειδώνος και η πυγή Δέρκυνα ήταν (πέρα) στην δεξιά πλευρά του Σπερχειού ποταμού και τα όρια καθόρισε ανάμεσα στις δυο πόλεις ξεκινούσαν από τον νότο.
• Εκτιμούμε ότι το Παλιόκαστρο ήταν έργο των Προερνείων και ήταν το έσχατο σημείο ελέγχου της επικράτειας τους προς τον νότο.
• Οι αρχαίοι κάτοικοι της περιοχής λάτρευαν το ελληνικό πάνθεον όπως όλοι οι Έλληνες αλλά πάνω απ’ όλους τους θεούς λάτρευαν τον Πετραίο Ποσειδώνα, θεό όλων των ποταμών, των θαλασσών, ιδρυτή της πόλεως της Λαμίας και πατερα των περίφημων θεσσαλικών ίππων.
Σύμφωνα με τα παραπάνω το τέμενος του Ποσειδώνος θα πρέπει να κτίστηκε από τους Λαμιείς και θα πρέπει να ήταν κτισμένο κάπου ανάμεσα από την Λαμία και στον Σπερχειό ποταμό και βέβαια μέσα στην χώρα των Λαμιαίων.

Τελικές εκτιμήσεις
Άποψη πρώτη.

Αρχή των ορίων να είναι από αυτόν τον τόπο για τον οποίον έμαθα ότι υπήρξε σίδη. Τα όρια ανάμεσα στις δυο πόλεις ξεκινούσαν από την δεξιά πλευρά του Σπερχειού ποταμού στα ριζά της Οίτης σε κάποιο σημείο στο οποίο υπήρξε πυκνή βλάστηση ή κάποιο δάσος ίσως και το Αινικό δάσος που υπολείμματα του υπάρχουν ακόμη και σήμερα η οποία είναι πιο κάτω από τον περίβολο που έχει καθιερωθεί για τον Ποσειδώνα η οποία (αρχή των ορίων) είναι πιο κάτω από το Τέμενος του Ποσειδώνα και από εκεί κατεβαίνουν για να τηρείται ευθεία γραμμή μέχρι την πηγή Δέρκυνα εκτιμούμε ι ότι το τέμενος ήταν στην δεξιά πλευρά των ορίων και μέσα στην επικράτεια των Λαμιαίων από εκεί τα όρια σε ευθεία γραμμή φτάνουν στην πυγή Δέρκυνα πιθανών το Κεφαλόβρυσο κοντά στο χωριό Μεξιάτες , η οποία είναι πέρα από τον Σπερχειό ποταμό έτσι ώστε να οδηγεί από τα αμφίσπορα των Λαμιαίων και Υπαταίων η ευθεία γραμμή στην πηγή Δέρκυνα που έχουμε αναφέρει η οποία (Δέρκυνα) είναι πέρα από τον Σπερχειό ποταμό έτσι ώστε να οδηγεί από τα όρια (αμφίσπορα) Λαμιαίων και Υπαταίων η ευθεία στην πηγή Δέρκυνα όπως έχουμε αναφέρει και από εκεί στο λόφο Πήλιο μέσα από τον ρου του Σπερχειού και από εκεί στον λόφο Πήλιο μέσα από τον ρου του Σπερχειού εδώ βλέπουμε ότι τα όρια αφήνουν την δεξιά πλευρά του Σπερχειού και και κατευθύνονται στον λόφο Πήλιο. Τα όρια φεύγοντας από την δεξιά πλευρά του Σπερχειού ποταμού μπαίνουν στην βόρεια πλευρά της κοιλάδας του Σπερχειού και καταλήγουν η στην θέση Καστράκι ή στον λόφο της Ντρατσιέρας , και από εκεί στο μνημείο του Εύρυτου το οποίο βρίσκεται μεταξύ των συνόρων των Λαμιαίων ,των Ευρυκανίων και των Προερνίων.]
Και από εκεί στο μνημείο του Εύρυτου που όπως προαναφέραμε πιθανών ήταν ανατολικά του Παλιόκαστρου στην θέση που έχει εγκατασταθεί σήμερα η οικογένειες Πολίτη , Ζησόπουλου και ανατολικά.
Εκτιμούμε ότι η παραπάνω άποψη είναι η πιθανότερη.
Άποψη δεύτερη
Ενδέχεται τα όρια ανάμεσα στις δυο πόλεις να ξεκινούσαν από τον νότο κανονικά όπως και στην προηγούμενη άποψη αλλά από την στιγμή που περνούσαν τον Σπερχειό ποταμό να κατέληγαν στην Καταμόναχη και από εκεί στον ξεριά που χωρίζει σήμερα το χωριό στην μέση. Αν είναι έτσι το μνημείο του Εύρυτου θα πρέπει να ήταν κάπου κοντά στην Παναγίτσα.
Άποψη Τρίτη.
Άλλη μια άποψη είναι ότι τα όρια ανάμεσα στις δύο πόλεις ξεκινούσαν από το νότο όπως και παραπάνω αλλά κατέληγαν στην Μαγούλα
Αν είναι έτσι τότε το μνημείο του Εύρυτου και η πρωτεύουσα των Ευρυτάνων ήταν στο σημείο που οι τελευταίες ανασκαφές έφεραν στο φως αρχαιοελληνική πόλη.

Άποψη τέταρτη
Σε αυτή την άποψη θα στηριχτούμε στην αρχή του διατάγματος που λέει : Αρχή των ορίων να είναι από αυτόν τον τόπο για τον οποίον έμαθα ότι υπήρξε σίδη. Όπως ήδη έχουμε αναφέρει ότι ενδέχεται η περιοχή βόρεια από το Καστράκι να ήταν βαλτώδεις και κάποια στιγμή να καθάρισε για κάποιον λόγο. Ίσως αυτή να ήταν η αιτία που οδήγησε τις δυο πόλεις σε ρήξη για τον έλεγχο της. Αν είναι έτσι τότε τα όρια ξεκινούσαν από τον βορά από την βαλτώδη περιοχή της Αγριελιάς διότι όπως ήδη έχουμε αναφέρει εκτιμούμε ότι η σίδη είναι γεωγραφικός προσδιορισμός και αναφέρεται στην χλωρίδα της περιοχής.

Προχωράμε στις επιλογές μας περί ορίων από ανατολικά προς τα δυτικά αν τα όρια ξεκινούσαν από τον βορά

1η Επιλογή Αν αποδεχτούμε ότι τα όρια ξεκινούσαν από τον χείμαρρο που ξεκινάει από το Δερβέν Φούρκα περνάει έξω από το κάστρο της Αγίας Άννας κατεβαίνοντας συναντάει την θαμνώδη περιοχή γεμάτη λυγαριές , βατά ,δέντρα κλπ και στην πορεία του χωρίζει το χωριό στην μέση ,συνεχίζοντας χωρίζει την κοιλάδα και καταλήγει στον Σπερχειό.

(Αρχή των ορίων να είναι από αυτόν τον τόπο για τον οποίον έμαθα ότι υπήρξε σίδη) ξεκινούσε από την θαμνώδη περιοχή που υπάρχει ακόμη και σήμερα στην αρχή του χειμάρρου χαμηλά μετά την Αγία Άννα και πριν το χωριό ( η οποία είναι πιο κάτω από τον περίβολο που έχει καθιερωθεί για τον Ποσειδώνα),περνούσε έξω από το τέμενος του Ποσειδώνος που πιθανών τοποθετείτε στη θέση που είναι κτισμένο σήμερα το εξωκλήσι της Παναγιάς (Παναγίτσα) . ( και από εκεί κατεβαίνουν για να τηρείται ευθεία γραμμή μέχρι την πηγή Δέρκινα, η οποία είναι πέρα από τον Σπερχειό ποταμό) και από εκεί σε ευθεία γραμμή ακολουθώντας την κοίτη του χειμάρρου όπως προαναφέραμε χωρίζει την κοιλάδα φτάνει στον Σπερχειό ποταμό και καταλήγει στο Κεφαλόβρυσο δυτικά του χωριού Μεξιάτες. έτσι ώστε να οδηγεί από τα αμφίσπορα των Λαμιαίων και Υπαταίων η ευθεία γραμμή στην πηγή Δέρκυνα που έχουμε αναφέρει και από εκεί στο λόφο Πήλιο μέσα από τον ρου του Σπερχειού , και από εκεί στο μνημείο του Ευρύτου το οποίο βρίσκεται μεταξύ των συνόρων των Λαμιαίων ,των Ευρυκανίων και των Προερνίων.]

2η Επιλογή .Αν υποθέσουμε ότι τα όρια άρχιζαν από τον χείμαρρο που ξεκινάει από το Δερβέν Φούρκα συναντάει τις Τσιλάδις κατεβαίνει στον χείμαρρο της Πλατάνας
περνάει την θαμνώδη περιοχή του χειμάρρου περνάει έξω από τον σιδηροδρομικό σταθμό χωρίζει την κοιλάδα και σε ευθεία γραμμή συναντάει τον Σπερχειό .
Αν η οροθετική γραμμή να ξεκινούσε από τις Τσιλλάδις , και την θαμνώδη περιοχή που σήμερα ονομάζεται Πλατάνα (Αρχή των ορίων να είναι από αυτόν τον τόπο για τον οποίον έμαθα ότι υπήρξε σίδη) , και συνεχίζει μέσα από τον χείμαρρο που είναι γεμάτος από λυγαριές , αγριαχλαδιές, ροδιές κλπ φτάνει
( η οποία είναι πιο κάτω από τον περίβολο που έχει καθιερωθεί για τον Ποσειδώνα) στο ύψος του σιδηροδρομικού σταθμού της Λυγαριάς, που πιθανότατα να ήταν κτισμένο το τέμενος του Ποσειδώνος .
( και από εκεί κατεβαίνουν για να τηρείται ευθεία γραμμή μέχρι την πηγή Δέρκινα, η οποία είναι πέρα από τον Σπερχειό ποταμό) και από εκεί σε ευθεία γραμμή ακολουθώντας την κοίτη του χειμάρρου όπως προαναφέραμε περνάει τον Σπερχειό ποταμό και καταλήγει στο Κεφαλόβρυσο δυτικά του χωριού Μεξιάτες. έτσι ώστε να οδηγεί από τα αμφίσπορα των Λαμιαίων και Υπαταίων η ευθεία γραμμή στην πηγή Δέρκυνα που έχουμε αναφέρει και από εκεί στο λόφο Πήλιο μέσα από τον ρου του Σπερχειού , και από εκεί στο μνημείο του Ευρύτου το οποίο βρίσκεται μεταξύ των συνόρων των Λαμιαίων ,των Ευρυκανίων και των Προερνίων.]

Ε χουμε δεχτεί την άποψη ότι η σίδη είναι γεωγραφικός όρος που αναφέρονταν στην χλωρίδα της περιοχής και πάρουμε σαν δεδομένο ότι η οριοθέτηση που καθόρισε ο ανθύπατος Καόϊντος Γέλιος Σέντιος Αυγουρίνος ξεκινούσε από τον βορά, θα δούμε ότι στην περιοχή της Λυγαριάς από το Βαθύρεμα έως το Μπεκιόρεμα υπάρχουν πολλοί χείμαρροι και όλοι έχουν πολλά δέντρα ,και θαμνώδη βλάστηση (λυγαριές ,βάτα κλπ) και ταιριάζουν με τα χαρακτηριστικά της αφετηρία των ορίων ,τα οποία θα μπορούσαν να είχαν ξεκινήσει από οπουδήποτε.

Ανακεφαλαίωση

Σύμφωνα με τα παραπάνω στην κοιλάδα του Σπερχειού την εποχή του αυτοκράτορος Ανδριανού επικρατούσαν τρία ελληνικά φύλα και όχι δυο όπως γνωρίζαμε έως σήμερα οι Μαλιείς με πρωτεύουσα την Λαμία , οι Αινιάνες με πρωτεύουσα τη Υπάτη και οι Ευρυτάνες οι οποίοι κατοικούσαν κοντά στο μνημείο του Εύρυτου.
Από το διάταγμα μαθαίνουμε ότι στην εποχή του αυτοκράτορος Ανδριανού τα φυλετικά ονόματα είχαν καταργηθεί και οι κάτοικοι αναφέρονται με τα ονόματα των πόλεων τους .
Απ’ τι γνωρίζουμε οι Λαμιείς και οι Υπατιείς είχαν έρθει πολλές φορές σε ρήξη για το θέμα των συνόρων αλλά η πιο σοβαρή ήταν αυτή επί αυτοκράτορος Ανδριανού. Φαίνεται ότι η κατάσταση ανάμεσα στις δυο πόλεις ήταν τόσο σοβαρή που ο ίδιος ο αυτοκράτορας έδωσε εντολή να μεταβεί επιτόπου ο Ανθύπατος της Μακεδονίας Καόϊντος Γέλιος Σέντιος Αυγουρίνος για να διαλύσει την έριδα . Ο ανθύπατος επί ημέρες συζήτησε με τους συνηγόρους των δυο πόλεων πριν καταλήξει στα τελικά συμπεράσματα.
Από το διάταγμα μαθαίνουμε ότι σε κάποιο σημείο των ορίων υπήρχε θαμνώδες η δασώδης έκταση πριν έρθουν οι δυο πόλεις σε έριδα η οποία δεν υπήρχε πλέων . Εκτιμούμε ότι η παραπάνω δασώδης έκταση ίσως ήταν η αίτια που έφερε τις δυο πόλεις σε ρήξη , εκτιμούμε επίσης ότι η παραπάνω έκταση ήταν κάπου στην δεξιά πλευρά του ρου του Σπερχειού ποταμού , όπως επίσης και το θέρετρο των συγκρούσεων ανάμεσα στης δυο πόλεις ήταν πάλι στην δεξιά πλευρά του ρου του Σπερχειού ποταμού . Συνεχίζοντας ο ανθύπατος στο διάταγμα γράφει ότι τα όρια περνούσαν έξω από το περίβολο του Ποσειδώνος και από εκεί στην πηγή Δέρκυνα . Εκτιμούμε ότι το τέμενος του Ποσειδώνος ήταν έργο των Λαμιαίων και παραχωρήθηκε μετά το διάταγμα πάλι στους Λαμιείς η πηγή Δέρκυνα ίσως ήταν το σημερινό Κεφαλόβρυσο έξω από το χωριό Μεξιάτες όπως αναφέρει ο Γ. Βορτσέλας .
Από εκεί τα όρια περνούσαν τον Σπερχειό ποταμό και κατέληγαν στην βορειοανατολική πλευρά της κοιλάδας του Σπερχειού ή στο Καστράκι όπως προαναφέραμε ή στην Ντρατσέρα και από εκεί στην χώρα στο μνημείο του στην περιοχή όπου έχουν εγκατασταθεί σήμερα οι οικογένειες Πολίτη και Ζησόπουλου όπου ήταν και το μνημείο του Εύρυτου και πιθανών η πρωτεύουσα των Ευριτάνων.
Τα τελικά όρια για τους Υπατειείς προς νότο ξεκινούσαν από την δεξιά πλευρά του ρου του Σπερχειού ποταμού κάπου στα ριζά της Οίτης από εκεί σε ευθεία γραμμή έφταναν στο Κεφαλόβρυσο περνούσαν τον Σπερχειό ποταμό και από εκεί κατέληγαν στην Ντρατσέρα και από εκεί βορειοανατολικά στον χείμαρρο που κατεβαίνει από την ανατολική πλευρά του Παλιόκαστρου.
Τα τελικά όρια για τους Λαμιείς ήταν από το ύψος στο οπαίο η σιδηροδρομική γραμμή δημιουργεί καμπύλη νότια των κατοικιών των οικογενειών Πολίτη και Ζησόπουλου ,περνούσε τον Σπερχειό ποταμό έφτανε στο Κεφαλόβρυσο είχε υπό την κατοχή του το τέμενος του Ποσειδώνος και από εκεί κατέληγε στα ριζά της Οίτης.

Πηγές: Ιστορικό αρχείο του κράτους
Γ. Βορτσέλας Φθιώτης

Στην παραπάνω έρευνα ελήφθησαν υπόψη η σημερινή μορφολογία του εδάφους ,τα τοπωνύμια, και η βιβλιογραφία που αναφέρεται στο κείμενο.

Τελειώνοντας την τοποθέτηση στο «Περί ορίων μεταξύ Υπαταίων και Λαμιέων ο λόγος» Θα ήθελα να ευχαριστήσω τους :
Δημήτριο Νάτσιο τέως διευθυντή του ιστορικού αρχείου του κράτους για την επί χρόνια βοήθεια που μου παρείχε είτε σε πληροφορίες είτε εγχειρίδια είτε σε συμβουλές και πολλές φορές και σε καθοδήγηση απέναντι μου.
Το καλό μου φίλο από τον Σταυρό Γιάννη Μακρή για την βοήθεια και την συμπαράσταση που μου έδειξε καθόλη την διάρκεια της έρευνας.
Τον επίσης παλιό μου φίλο και συμμαθητή μου από την Λυγαριά Γιάννη Κουκούλη για τις πληροφορίες που μου έδωσε σχετικά με τα τοπωνύμια και την μορφολογία του εδάφους της Λυγαριάς.

Υ/Γ. Θα ήθελα να επισημάνω για άλλη μια φορά ότι τα παραπάνω αναγραφόμενα είναι απόψεις ενός ανθρώπου μη αρμοδίου σε ιστορικά θέματα. Πολλά από αυτά ίσως κάποια στιγμή να επαληθευτούν και κάποια ίσως να διαψεύσουν . Οι μόνοι αρμόδιοι για να δώσουν ασφαλή συμπεράσματα για τα ιστορικά στοιχειά τις περιοχής μας είναι μόνο οι ιστορικοί και οι αρχαιολόγοι .

Advertisements

10 Σχόλια to “ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΥΣΑ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ”

  1. Καλλιώρας Γεώργιος Says:

    Καλημέρα σας. Είμαι ο συντάκτης της παραπάνω ανάρτησης και θα ήθελα να σας ευχαριστήσω για την φιλοξενία. Η παραπάνω ανάρτηση έχει δεχτεί κάποιες τροποποιήσεις για ευνόητους λόγους. Κάποια στιγμή που πιστεύω ότι θα έχει ολοκληρωθεί η έρευνα θα σας την αποστείλω ολοκληρωμένη. Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να ανατρέξετε στην διεύθυνση. (http://clubs.pathfinder.gr/Lygariaclud)
    Τα ματαλέμε

  2. TSAKATIKAS ALEXANDROS Says:

    Δεχθείτε τα συγχαρητήρια και τις ευχαριστίες μου για το εξαιρετικο άρθρο σας.Αναμένω γεμάτος χαρα την συνέχεια!!!!!!!!

  3. Καλλιώρας Γεώργιος Says:

    Παρακαλώ καλό Σαβατοκύριακο
    Τα ματαλέμε

  4. Καλλιώρας Γεώργιος Says:

    Μια διόρθωση στις τελικές εκτιμήσεις στην δεύτερη άποψη αντί για Καταμόναχη η σωστή ορολογία είναι Καμζόραχη

  5. Καλλιώρας Γεώργιος Says:

    Η εργασία είναι έτοιμη . Μπορείτε να την κατεβάσετε από την διεύθυνση (http://clubs.pathfinder.gr/Lygariaclud/925909) Εκεί υπάρχουν και παραπομπές σε φωτογραφίες τις οποίες σίγουρα χρειάζεστε. Δεν είναι ανάγκη να εγκρίνεται το παρών μήνυμα.
    Με εκτίμηση . Γ. Καλλιώρας

    • ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΤΣΑΚΑΤΙΚΑΣ Says:

      Αγαπητέ κ. Καλλιώρα.Υπάρχει μεγάλο ενδιαφέρον από τους ανθρώπους της εφημερίδας «Υπάτη» γιά δημοσίευση της μελέτης σας που αφορά την πληθυσμιακή σύσταση της κοιλάδας του Σπερχειού στην αρχαιότητα.Θα ήθελα να μας πληροφορήσετε εάν αυτό σας βρίσκει σύμφωνο !!!!Δεχθείτε και πάλι τα συγχαρητήριαμου γιά την δουλειά που κάνετε. Με τιμή Αλ. Τσακατίκας.

  6. ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΞΥΘΑΛΗΣ Says:

    Αλέκο καλημέρα.
    Το συγκεκριμένο άρθρο είναι εξαιρετικό και μπράβο.
    Αν συμφωνείς και εσύ αλλά πρωτίστως και ο συντάκτης θα πρότεινα να δημοσιευθεί στην εφημερίδα της Υπάτης και συγκεκριμένα στην στήλη με τα ιστορικά ντοκουμέντα-αναφορές.

    Ευχαριστώ.

  7. Καλλιώρας Γεωργιος Says:

    Καλησπέρα σας έχω στείλει και άλλο σχόλιο αλλά δεν ξέρω αν το έχετε λάβει Θα ήθελα μια πίστωση χρόνου για είκοσι ήμερες για να κάνω κάποιες διορθώσεις και έπειτα μπορούμε να δημοσιεύσουμε το άρθρο στην εφημερίδα της Υπάτης..

  8. Καλλιώρας Γεωργιος Says:

    (http://olykos.pblogs.gr/2009/06/eri-oriwn-metaxy-ypatiewn-kai-amiewn-o-logos.html )

    Αν θέλετε μπορείτε να κοιτάξετε την εργασία εδώ.

  9. Καλλιώρας Γεωργιος Says:

    Κύριε Τσακατίκα καλησπέρα, σας έστειλα την εργασία στο mail που έχετε στην ιστοσελίδα
    Με εκτίμηση Γ. Καλλιώρας
    Λαμία

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s


Αρέσει σε %d bloggers: